Morgen ga ik naar de Wikimedia Conferentie in Utrecht. Daar worden interessante samenwerkingen tussen Wiki en erfgoedinstellingen gepresenteerd. Door dat soort samenwerkingen wordt het aanbod van Wikimedia steeds betrouwbaarder. Maar tegelijkertijd blijft de oude kritiek actueel: de harde kern van Wikipedianen bestaat uit enthousiaste mensen, maar zij zijn veelal geen professional op het gebied waarover ze schrijven. Een voorbeeld van hoe het mis kan gaan: wat is eigenlijk de geboortedatum van countryzangeres Loretta Lynn?

Het begon er mee dat ik de discografie van Lynn even wilde bekijken. Daarvoor is Wikipedia een prettige ingang, dus kwam ik binnen op de Nederlandse Wikipagina. Die begint netjes met haar geboortenaam (Loretta Webb), geboorteplaats (Butcher Hollow, Kentucky) en geboortedatum (14 april 1932). Dat lijkt feitelijke informatie waarop je kunt vertrouwen. Maar als ik even later doorklik naar de Engelstalige Wikipagina, staat er een ander geboortejaar: 1935. En dan zijn er nog de Japanse en de Hongaarse Wiki die zweren bij 1934 als haar geboortejaar.

Historisch zoeken

Dan wordt de historicus in mij wakker, en zoek ik verder. Blijkbaar doet Lynn mistig over haar precieze geboortedatum. Zo doet ze er ook op haar eigen website geen uitspraken over. Na verder klikken en zoeken kom ik uiteindelijk bij een sterke bron voor 1932: NNDB.com stelt op basis van haar geboortecertificaat dat ze uit 1932 komt. Maar het lukt me niet om dat certificaat boven water te krijgen.

Start van de discussie

Dan toch maar weer terug naar Wikipedia. Misschien bieden de geschiedenis- en overlegpagina’s houvast. En ja hoor: zowel in het Nederlands als in het Engels is de geboortedatum herhaaldelijk aangepast door Wikipedianen. En daarbij lijkt vooral de hardste schreeuwer de strijd te winnen. Op 2 mei 2011 publiceerde gebruiker Crisso in de Engelstalige Wikipedia de geboortedatum 14 april 1932, met een ogenschijnlijk valide bronverwijzing naar familytreelegends.com, waar genealogische gegevens online doorzoekbaar zijn. Maar daar was niet iedereen het mee eens…

“You’re an idiot”

Gebruiker ChrisTofu11961 verruilde 2 maanden later geboortejaar 1932 voor 1935, met als argument:

horrible birthdate reference

Crisso, ‘gespecialiseerd in geboortedata’,  liet dat niet op zich zitten. Hij veranderde al snel de datum terug en postte:

But it’s an official recored of the time and proves she was born in 1932

Zijn tegenstander ChrisTofu blijkt echter fel, en heeft nu een bron gevonden in History.com van History Channel, die 1935 hanteert:

OMG that reference is not even valid. I think History Channel would friggin know what they’re talking about. You’re an idiot…

Na deze beledigingen laat Crisso het er bij zitten.

Persoonlijke voorkeur of feit?

En nu staat er dus geen geboortedatum met een (waarschijnlijk historisch correcte) bronvermelding, maar een vermoedelijk fout geboortejaar en zonder een bron. Nu is dat gezien de onduidelijkheid rond Lynns geboortedatum op zich nog niet eens zo vreemd. Alleen zou ik veel liever zien dat op Wikipedia erkent wordt dat niet zeker is in welk jaar Loretta Lynn geboren is, in plaats van de eigen voorkeur als onbetwistbare waarheid naar voren te schuiven.

Moet ik meedoen?

Daarom is er de vraag waar nu mee speel: ligt hier een taak voor mijzelf? Moet ik me inzetten voor de community? Misschien dat de conferentie van morgen daar een antwoord op geeft…

Foto uit Flickr Commons, George Eastman House Collection

De afgelopen tijd was er veel nieuws rond een social media actie van de KLM: wie via een sociaal platform een vraag stelde aan de luchtvaartmaatschappij, kreeg binnen een uur een antwoord in de vorm van een filmpje. Live reply, noemt KLM dit. Leuk, maar eigenlijk is het toch normaal dat organisaties snel antwoorden op vragen? Zeker in deze tijden van social-media-strategieën en experts. Toch maak ik best vaak mee dat ik een vraag stel aan een organisatie, zonder dat ik antwoord krijg. Op den duur begon ik er al aan te wennen dat er niet wordt geluisterd en gecommuniceerd. Totdat ik vorige week een pakketje kreeg van de Münchner Kammerspiele.

Teleurstelling 1: Bodum

Een eerste teleurstellende ervaring met vragen stellen via internet was met Bodum. Het Deense merk maakt mooie gebruiksvoorwerpen, maar in communicatie schiet het behoorlijk te kort. Zo verloopt contact via een online formulier, waarbij je geen afdeling of onderwerp kunt specificeren. Gevolg: de vraag komt op een hele grote stapel terecht, en wordt in het slechtste geval niet eens gelezen. Misschien is mijn vraag wel gelezen, dat weet ik niet. Misschien hebben zelfs wel 19 man er over vergaderd, maar wist niemand het antwoord. Dat lijkt echter niet heel aannemelijk, want het ging om een betrekkelijk eenvoudige gesloten vraag: “Ik heb een Bodumtheepot waarvan de deksel kapot is: kan ik een losse deksel nabestellen?” Hier hoorde ik niets op. Zelfs geen simpel “nee, sorry”. Dat stelt wel teleur: serviceverlening lijkt geen onderdeel van de bedrijfsstrategie van Bodum.

Teleurstelling 2: Ikea

Datzelfde gevoel kreeg ik op een later moment bij Ikea Haarlem. Daar had ik een kast uit de aanbiedingenhoek gekocht, maar er bleken twee plankjes te missen. Nu zit Ikea Haarlem op Twitter, dus tweette ik op een zaterdagochtend of ik in de loop van de dag kon langskomen om die twee plankjes op te halen. Wederom geen reactie. Jammer. En nu zit ik nog steeds met een kastje zonder de juiste plankjes er bij. Dat is natuurlijk dom van mij: ik had dat al lang moeten oplossen. Maar het is ook dom van Ikea. Want ik zie dat kastje minimaal 2 maal per dag (hij hangt boven de wasbak), en toch best vaak komt de ergernis weer boven. Mijn gevoelens over Ikea Haarlem specifiek waren een stuk positiever geweest, als deze vraag goed was afgehandeld.

Euforie: Münchner Kammerspiele

Zo heb ik meer voorbeelden. Vragen en opmerkingen die hoogst onschuldig zijn, worden door veel organisaties straal genegeerd. Maar het moet gezegd: er is ook een andere kant. Zo bezocht ik 25 juli in München de theatervoorstelling Ludwig van de Münchner Kammerspiele – later ongetwijfeld meer over deze Ludwig, aangezien ik al enige jaren broksgewijs werk aan een journalistiek-cultureel onderzoek naar hem. Maar waar het nu om gaat: ik vond het affiche van de voorstelling zo mooi dat ik hem graag zelf wilde hebben. Dat realiseerde ik me echter pas toen ik al weer ruim een week terug was uit München. Dus ik in mijn beste Duits een mailtje gestuurd naar organisatie: of ze die posters verkochten, en of die dan ook nog eens naar Nederland werden verzonden? Natuurlijk geen reactie, dat was te voorzien. Maar vorige week lag hij zomaar op de deurmat: een brief uit München. Met daarin een sticker, een handgeschreven briefje dat uitlegde dat het theater even een zomerpauze had gehad en een poster – weliswaar niet precies degene die ik eigenlijk wilde, maar toch een hele mooie. Het is zo eenvoudig, maar het maakte me zo blij als een kind.

Deshalb: vielen Dank für das schöne Plakkat!

Het begon er mee dat Jan Auke een mailtje stuurde naar mij en de twee andere bestuursleden van onze kleine VvE in de bloemenbuurt Amsterdam Noord. Boodschap: als we meedoen met Burendag 2011, kunnen we 500 euro subsidie van het Oranjefonds krijgen om onze gezamenlijke binnentuin op te knappen. Goed idee, vonden we allemaal. Maar wat gaan we dan doen met de tuin? Vanuit een Franse boomgaard mailde buurman Rob: laten we appelbomen planten.

En voor je het weet, ben je aan het participeren in de buurt! Het moest allemaal snel, want we hadden nog maar een paar dagen om subsidie aan te vragen. Op het programma voor een krappe twee weken: formulier invullen en handtekeningen van 4 buren ophalen, opsturen naar het Oranjefonds, informatie verzamelen over appelbomen, bodembedekkers, boomkwekers en benodigd gereedschap, flyers maken en in de bus doen bij de hele buurt en alvast de tuin voorbereiden.

En zo komen we aan bij zondag 25 september – de dag van het evenement zelf. En bij de clou van dit verhaal. Op zondag deden mee:

• Rob, Marieke en hun twee kinderen
• René, Cécilia en hun twee kinderen
• Jan Auke, ik en onze dochter Hedwig
• buurvrouw Karin
• buurman Gijs
• buurmeisje Rafza
• en een buurvrouw van 84 die een paar blaadjes onkruid uit het hek heeft getrokken

Een klein gezelschap voor een blok van 60 huishoudens. Wat zou ik zelf gedaan hebben, als ik een flyer in de bus had gevonden van een aantal onbekende buren over het opknappen van de binnentuin? Had ik daar tijd voor gemaakt?

Mijn punt is, dat ik eigenlijk wel weet dat participatie niet zo werkt als hier beschreven. Het laatste wat je moet doen: met een klein clubje actieve buurtbewoners alles voorbereiden en dan verwachten dat iedereen wel komt opdagen op jouw feestje. Begin bij de mensen zelf: wat willen ze eigenlijk met de ruimte tussen de woningen? Moet het een tuin blijven of hebben ze ideeën over een andere bestemming?

Dat besefte ik pas, toen Rob donderdagmiddag werd aangesproken door een buurman die zijn fiets naar zijn schuurtje bracht. De buurman, zo’n echte oude Amsterdammer, hart op de tong, vertelde:

“Ze zouden eigenlijk meer schuurtjes moeten bouwen in de plaats van die tuin. D’r passen niet eens twee fietsen in mijn box. En juist de huizen met een tuin hebben ook een grote box, terwijl die een schuurtje kunnen bouwen. Dat klopt niet.”

Of hij dat wel eens aan Ymere had verteld, vroeg Rob. Eén keer, jaren geleden…

Al tijdenlang hebben Wideke en ik discussies en gesprekken over allerhande onderwerpen die raken aan ons werk: cultuur, participatie, publieksbereik en media. “Laten we daar eens meer mee doen. We moeten gaan bloggen, alleen al om onze eigen gedachten te ordenen en te archiveren”, zeiden we vaak tegen elkaar. Deze zomer begonnen we er dan echt mee. Althans… dat leek er even op.

Maar na de eerste blog, bleef het angstvallig stil op hier op weekeend. Er zijn duizenden excuses te bedenken, maar het lijkt er vooral op dat de routine ontbrak. Daar komt nu (hopelijk) verandering in. De voornemens zijn goed althans.

Nederlandse musea moeten meer bezoekers binnenhalen. Gezinnen met kinderen en jongeren zijn moeilijke, maar door iedereen gewenste doelgroepen. Naar aanleiding van een recente video vroeg ik me af: helpen virals daarbij? In Deel I bespreek ik de viral die me raakte, van Musea Brugge. In volgende delen ga ik in op andere virals, en probeer ik cijfers over successen te achterhalen.

Vlaamse Primitieven: Rock ‘n’ Roll Paradise?

Dinsdag ontdekte ik via Google Sparks een filmpje dat is gemaakt door Musea Brugge. Deze overkoepelende organisatie van zestien samenwerkende Brugse musea lanceerde toen een viralachtig filmpje om jongeren te betrekken bij de musea. In de film volgen we in homevideostijl een jongen en een meisje, die op weg lijken naar een alternatief festival. Ze gaan naar ‘Rock ‘n’ Roll Paradise’, en vieren dat door in de trein te roken en op de camping te dineren met een zak chips. Maar dan komt in de laatste minuut de aap uit de mouw: deze tieners zijn niet onderweg naar een muziekfestival, maar gaan in het museum helemaal los op de Vlaamse Primitieven. Het meisje duwt andere bezoekers aan de kant, springt op de banken en danst vervaarlijk dicht bij de schilderijen.

Nieuwe doelgroepen bereiken
Het filmpje spreekt mij persoonlijk niet aan. Maar ik ben als 31-jarige ook niet de doelgroep: Musea Brugge mikt met de film op jongeren. Daarnaast, zo vertelden ze in een twittergesprek, willen ze ook ‘het taboe van saaie en oubollige musea’ doorbreken. Stiekem houd ik best van een ouderwets saai museum, dus ook daarmee wordt niet op mij gemikt. Op Twitter, Facebook en Google+ vroeg ik mijn volgers wat ze er van vonden, of ze dachten dat deze aanpak werkte. Ook mijn volgers zijn te oud om de doelgroep te zijn. Maar het zijn wel cultuurliefhebbers en -professionals die veelal liefde voor musea en historie hebben. Hoewel niemand van henzelf enthousiast werd van de film, waren de meesten wel benieuwd naar de cijfers en de resultaten. Ik hoop die later te krijgen van Musea Brugge als ze de campagne hebben geëvalueerd, en zal die delen als zij daarmee akkoord gaan.

Heiligt het doel de middelen?
Het algemene gevoel dat uit de reacties spreekt is dat het doel de middelen heiligt. We hoeven het zelf niet leuk te vinden, zolang we het publiek maar bereiken. Maar bij de video van Musea Brugge heb ik wel één belangrijk bezwaar: bezoekers worden er in aan de kant geduwd en er wordt op banken gedanst. Dan zijn er voor mij twee smaken: óf dit is een
verschrikkelijk museum, óf het filmpje liegt de beoogde doelgroep voor. In het eerste geval ben ik geen fan, daar zal iedereen mee kunnen leven. Het tweede geval is volgens mij erger: de musea doen zich dan anders voor dan ze zijn. Ze willen Rock ‘n’ Roll zijn, maar zijn het niet. Dat schept verwachtingen die niet kunnen worden waargemaakt.

Liefde voor de kunsten
Als het gaat om het resultaat is de vraag is: werk het? Op YouTube staan voornamelijk positieve reacties bij het filmpje van Musea Brugge: na een paar dagen heeft hij 9 likes en 2 dislikes en 5 positieve tegen 0 negatieve comments. Ergens begrijp ik dat wel: ondanks de bezwaren die je kunt hebben, spreekt uit de film wel een hele sterke liefde voor de kunsten. En het is die passie voor kunst en historie waarmee de film de jongeren probeert aan te spreken. De boodschap klopt, alleen de verpakking niet. Of maakt dat juist een viral interessant?

Komende weken zal ik meer publiceren over virals in de culturele sector. Daarin komt in ieder geval ook dit filmpje van het Apartheid Museum langs: